EEN BRAINSTORM ORGANISEREN DOE JE ZO

DOOR PAULIEN TAK

Laatst werd het Goeiezaak-team bij elkaar geroepen voor een brainstorm. Of we even wat creatieve ideeën konden bedenken. Zo’n brainstorm is iets wat wij, als digital agency, niet zo vaak doen. Dus daar zaten we dan, met zijn allen bij elkaar aan de grote tafel. ‘Nou kom maar door met de goede ideeën, wie heeft wat bedacht?’ luidde de vraag. Het bleef angstvallig stil.

Je begrijpt, uit deze brainstorm kwam niet zoveel goeds. Dus rees de vraag, ‘zo’n brainstorm, hoe doe je dat eigenlijk?’

Lekker even 'out of the box' denken

Eerst even de definitie van brainstormen. Brainstormen is een creativiteitstechniek met als doel, snel en veel nieuwe ideeën genereren over een bepaald onderwerp. Het belangrijkste kenmerk van een brainstormsessie is dat het waardeoordeel uitgesteld wordt, totdat alle ideeën zijn bedacht. Het gaat er dus om dat je vrij kan denken en er geen grenzen zijn, waardoor er creatieve ideeën ontstaan. Maar creatief zijn gaat niet altijd op commando. De Amerikaanse reclametycoon Alex Osborn bedacht daarom in de jaren ’30 een methode hiervoor.

Brainstormen in twee fases

Osborn zocht naar nieuwe methodes en inzichten om het creatieve niveau van zijn team te verhogen. Hij bestudeerde filosofen, ondervroeg creatieve wetenschappers en artiesten en onderzocht overlegmethodes uit andere culturen. Zijn onderzoek leidde tot twee cruciale inzichten om tot een goede brainstorm te komen. Uit deze inzichten vormde hij twee fases.

  1. De eerste fase is de idee-generatiefase; oftewel zoveel mogelijk ideeën bedenken zonder grenzen of belemmeringen.
     
  2. De tweede fase, de idee-evaluatiefase; in deze fase mogen de ideeën beoordeeld en vergeleken worden en worden de voor- en nadelen afgewogen.

Deze twee fases zijn erg belangrijk in een brainstorm. Er is een duidelijk onderscheid in ideeën bedenken en ideeën beoordelen. Vaak worden ideeën meteen afgeschoten tijdens een creatieve sessie, waardoor mensen niet meer de vrijheid voelen om met ideeën te komen en mensen gaan denken in problemen. Dit is dodelijk voor de creatieve sfeer.

"Er is een duidelijk onderscheid in ideeën bedenken en ideeën beoordelen."

De vier basisregels

Om de eerste fase zo soepel mogelijk te laten lopen zijn er een aantal basisregels opgesteld. Wanneer deze regels gehanteerd worden zal de brainstorm pas echt vruchten gaan afwerpen. Wij hebben dit inmiddels al uitgeprobeerd en geloof ons, het werkt echt!

  1. Stel je oordeel uit. Geef geen kritiek. Niet op de ideeën van anderen, maar ook niet op je eigen ideeën. Alle ideeën worden aanvaard en genoteerd.

  2. Streef naar kwantiteit en variatie. Bedenk dus zoveel mogelijk ideeën. Dat verhoogt de kans op een top idee. Geef niet te snel op.

  3. Freewheel. Wilde ideeën zijn toegestaan en spring gerust van de hak op de tak. Verloopt het wat chaotisch? Geen probleem!

  4. Hitchhike. Blijf niet in je eigen hoofd hangen. Lift mee op andermans ideeën.

Het brainstorm-stappenplan

Stap 1: Het startpunt

Iedere brainstorm begint met een duidelijke en concrete vraag. Het is makkelijker ideeën te bedenken als je je beperkt tot één vraag. Heb je meerdere deelvragen, splits ze dan op of focus op de belangrijkste vraag. Deze hoofdvraag is kort en bondig en in duidelijke taal, zodat hij voor iedereen makkelijk te begrijpen is. Randvoorwaarden mogen wel genoemd worden, omdat deze je vraag concreter maken.

Er is ook een begeleider nodig. Je wilt iemand voor de groep hebben die een losse en veilige sfeer kan scheppen, zodat iedereen zich vrij voelt om te zeggen wat hij of zij denkt. De begeleider moet de brainstorm ook een beetje sturen waar nodig en loslaten waar dat kan.

Stap 2: De brainstorm

De brainstorm kan nu echt beginnen. Begin iedere brainstorm individueel en laat alle deelnemers vier ideeën of keywords opschrijven. Zo krijg je meer verscheidenheid in ideeën en zo voorkom je groepsdenken. Bespreek daarna alle ideeën kort en plak ze op een tafel of whiteboard. Zijn er dubbele ideeën of ingevingen die sterk op elkaar lijken? Plak ze bij elkaar in clusters.

Stap 3: Ga los!

Nu iedereen een klein beetje opgewarmd is, gaat de brainstorm gezamenlijk verder. Alle wilde en uiteenlopende ideeën zijn toegestaan. Meeliften op andermans ideeën mag ook in deze fase. Denk erom, stel je oordeel uit. Dit gedeelte van de brainstorm kan best een beetje chaotisch verlopen, helemaal niet erg.

Stap 4: Oordelen maar

Hebben jullie een waslijst aan ideeën verzameld? Lekker bezig! Dan mag er nu geoordeeld worden. Cluster alle overlappende ideeën en beoordeel ze. Maak een selectie van de beste ideeën en werk ze nog iets verder uit, zodat ze iets concreter worden. Vraag je per idee af hoe, wat, waar, waarom, wat zijn de voordelen, welke moeilijkheden zijn er en welke gevolgen zijn er?

Stap 5: Evalueer en kies

Evalueer de overgebleven concepten en kies het allerbeste, meest relevante en meest realistische idee uit. Dit wordt het plan dat verder uitgewerkt gaat worden tot een briljant concept.

‘’Alle wilde en uiteenlopende ideeën zijn toegestaan.’’

Nog meer tips...

Komt de brainstorm niet meteen helemaal los? Begin dan met een creatieve oefening. Doe bijvoorbeeld een rondje, ‘het aller slechtste idee’. Deelnemers gaan dan vaak meteen creatief nadenken, doordat er geen druk op ligt, voelen ze zich vrijer om alles te noemen wat er in ze opkomt.

Een andere oefening gaat als volgt; persoon A zegt een woord en persoon B zegt meteen het eerstvolgende woord dat bij hem opkomt. Woordassociaties prikkelen het brein.

Om ervoor te zorgen dat er geen ideeën verloren gaan, maak je gebruik van post-its. Is iemand anders aan het woord, maar popt er een briljant idee bij je op? Dan kan je hem meteen opschrijven. Later kan je de post-its verplaatsen en clusteren.

Werk ook visueel op een groot bord, vel papier of plak post-its op tafel. Hierdoor wordt de brainstorm visueel en worden genoemde ideeën niet vergeten.

Loopt de brainstorm even vast? Las dan een korte pauze in. Geforceerd denken werkt niet. Drie minuten stilte schijnt ook te werken. Mijmeren wekt namelijk creativiteit op.

Train your brain

Wij kunnen inmiddels zeggen dat we aan de hand van dit stappenplan een succesvolle brainstorm hebben gehouden. Iedereen kwam lekker op stoom en de ideeën vlogen in het rond (letterlijk rondvliegende post-its). We zijn erg benieuwd of deze manier voor jou ook goed werkt!

OOK ONLINE EEN GOEIE ZAAK NEERZETTEN?